Utrata nawet 5% masy ciała w średnim wieku może wiązać się z lepszym zdrowiem serca po sześćdziesiątce. Tak wynika z analizy danych 6309 uczestników brytyjskiego badania kohortowego, którą naukowcy z University College London (UCL) opisali 21 października 2026 r. Osoby z wcześniejszą nadwagą lub otyłością, które schudły i utrzymały rezultat, w wieku 62 lat miały pod wieloma względami podobne wyniki ciśnienia, cholesterolu i markerów stanu zapalnego jak osoby utrzymujące prawidłową masę ciała przez większość dorosłości. Kluczowe są jednak dwa elementy: niewielka, ale trwała redukcja wagi i to, że badanie opisuje związek, a nie dowód na zapobieganie zawałom.
Co dokładnie wykazało nowe badanie UCL?
Badacze z UCL Centre for Longitudinal Studies przeanalizowali dane osób urodzonych w Wielkiej Brytanii w jednym tygodniu 1958 r., uczestniczących w projekcie National Child Development Study. Prześledzili ich BMI od wczesnej dorosłości, określili najwyższą wartość osiągniętą do 42. roku życia, a następnie sprawdzili, jak zmieniała się masa ciała w wieku około 50 i 55 lat.
Wyniki zestawiono z pomiarami zdrowia metabolicznego i sercowo-naczyniowego wykonywanymi w wieku 44 oraz 62 lat. Analizowano m.in. ciśnienie tętnicze, cholesterol, trójglicerydy oraz białko CRP, które jest wskaźnikiem stanu zapalnego.
Najbardziej interesujący wynik dotyczył osób, które po wcześniejszym okresie nadwagi lub otyłości zmniejszyły masę ciała przynajmniej o 5% i nie odzyskały utraconych kilogramów w połowie szóstej dekady życia. Tempo pogarszania się ich wskaźników zdrowotnych było zbliżone do tego, które obserwowano u osób pozostających przez większość życia w zakresie prawidłowego BMI.
Ile to jest 5% masy ciała? Przykłady bez kalkulatora
Redukcja o 5% nie oznacza konieczności osiągnięcia „idealnej wagi” ani spektakularnego odchudzania. Dla różnych mas wyjściowych wygląda następująco:
| Masa wyjściowa | Utrata 5% | Masa po redukcji |
|---|---|---|
| 70 kg | 3,5 kg | 66,5 kg |
| 80 kg | 4 kg | 76 kg |
| 90 kg | 4,5 kg | 85,5 kg |
| 100 kg | 5 kg | 95 kg |
| 110 kg | 5,5 kg | 104,5 kg |
To przykłady matematyczne, nie indywidualne zalecenia dotyczące docelowej masy ciała. W analizie UCL oceniano zmiany względem wcześniejszej, najwyższej masy i BMI, a nie konkretny kilogramowy cel dla każdej osoby. Z punktu widzenia badania istotne było również utrzymanie zmiany w kolejnych latach.
Co działo się z osobami, które dalej przybierały na wadze?
Autorzy porównali kilka odmiennych przebiegów masy ciała. Około 24% uczestników przez niemal całą dorosłość mieściło się w zakresie prawidłowego BMI. Kolejne 6% schudło co najmniej 5% do około 50. roku życia i utrzymało spadek do 55. roku życia (4% wcześniej miało nadwagę, a 2% otyłość).
Ponad jedna trzecia badanych przybrała natomiast na wadze do połowy szóstej dekady: 18% zakończyło ten okres z nadwagą, a 18% z otyłością. W tych grupach wskaźniki zdrowia sercowo-metabolicznego pogarszały się najszybciej do 62. roku życia. Niekorzystne wyniki obserwowano też u uczestników, których masa ciała wahała się, ale pozostawała w zakresie otyłości.
W praktyce wniosek nie sprowadza się zatem do pytania „ile schudnąć?”. Równie ważne może być niedopuszczanie do dalszego wzrostu masy ciała oraz utrzymanie osiągniętej zmiany.
Dlaczego porównywano cholesterol, ciśnienie i CRP, a nie liczbę zawałów?
Badanie skupiało się na mierzalnych czynnikach ryzyka chorób serca i zaburzeń metabolicznych, a nie na bezpośrednim porównaniu liczby zawałów lub udarów. Korzystniejsze stężenie lipidów, niższe ciśnienie czy mniejsza aktywność zapalna mogą świadczyć o lepszym profilu zdrowotnym, lecz nie oznaczają automatycznie, że ryzyko incydentów sercowych dwóch osób jest identyczne.
To badanie obserwacyjne. Można w nim wykazać, że określony przebieg masy ciała współwystępował z późniejszymi wskaźnikami zdrowia, ale nie można na tej podstawie udowodnić, że samo schudnięcie spowodowało całą zaobserwowaną różnicę. Wiele danych o wzroście i masie ciała pochodziło z deklaracji uczestników. Wyniki przedstawiono w materiale informacyjnym UCL i preprincie naukowym, czyli tekście, który na tym etapie nie przeszedł jeszcze pełnej recenzji czasopisma.
Dlatego nagłówki sugerujące, że „5% mniej kilogramów przywraca serce do stanu osoby, która nigdy nie miała nadwagi”, byłyby zbyt daleko idącym uproszczeniem.
Jak wykorzystać te wyniki w codziennym odchudzaniu?
Nowe dane mogą być zachętą, by zamiast szybkiej, dużej redukcji wybrać zmiany możliwe do utrzymania przez lata. Kilka praktycznych punktów to:
- Patrz na trend, nie na pojedynczy pomiar. Masa ciała naturalnie waha się z dnia na dzień; warto obserwować dłuższy okres i obwód pasa. Więcej o tym, kiedy obwód talii wskazuje na zwiększone ryzyko, pisaliśmy w osobnym artykule.
- Zacznij od ruchu, który da się powtarzać. Nie trzeba od razu biegać. Zobacz ile chodzić dziennie, aby wspomagać redukcję masy ciała oraz co może dawać codzienny 30-minutowy spacer.
- Wybieraj sposób jedzenia możliwy do utrzymania. Regularne posiłki, odpowiednia ilość białka, warzywa i rozsądna kontrola energii są bardziej użyteczne w długim terminie niż ekstremalna dieta. Zebraliśmy wskazówki w artykule „Zdrowe odchudzanie w praktyce”.
- Dbaj o sprawność i masę mięśniową. W średnim i starszym wieku zbyt agresywna redukcja może sprzyjać utracie mięśni. Przy przewlekłych chorobach lub przyjmowaniu leków plan warto uzgodnić z lekarzem albo dietetykiem.
Jeżeli mieszkasz we Wrocławiu i szukasz okazji do regularnych spacerów, sprawdź również zapowiedź bezpłatnych zajęć nordic walking w listopadzie 2026 r. To lokalna możliwość zwiększenia aktywności, a nie program odchudzający oceniany w badaniu UCL.
Najważniejszy wniosek: w średnim wieku nadal warto zadbać o wagę
Analiza UCL podważa przekonanie, że po pięćdziesiątce jest już za późno na istotne zmiany zdrowotne. Wśród osób, które wcześniej miały nadwagę lub otyłość, umiarkowana i utrzymana w czasie redukcja masy ciała wiązała się z korzystniejszymi wynikami sercowo-metabolicznymi po 60. roku życia. To dobry argument za stopniowymi zmianami sposobu odżywiania i aktywności fizycznej, bez obiecywania, że konkretny spadek wagi sam w sobie zapobiegnie chorobie serca.
Podobny wątek — choć z inną metodologią — pojawia się w badaniu postu przerywanego i wskaźnika CRP. Uczestnicy mieli niższy poziom tego markera dopiero w okresie, gdy pościli i tracili na wadze. Nie rozstrzyga to, czy sam post daje dodatkowe korzyści.
Inne badanie, inna grupa: u młodszych dorosłych z otyłością i wcześnie rozpoznaną cukrzycą typu 2 intensywny, nadzorowany program diety i treningu doprowadził do remisji cukrzycy u 54% uczestników po 24 tygodniach. To wyniki eksperymentu klinicznego, a nie bezpośrednie porównanie z obserwacyjną analizą UCL opisywaną wyżej.
Źródła
- University College London, „Losing a little weight in midlife may help later heart health”, komunikat z 21 października 2026 r.
- UCL Centre for Longitudinal Studies – informacje o metodologii i wynikach.
- Bridger Staatz i wsp., „Associations between adult obesity and mid-life weight change patterns with cardiometabolic health in early old age”, preprint medRxiv, 2026 r.





