Od 1 września 2026 r. szkoły i przedszkola, także we Wrocławiu, stosują nowe zasady żywienia dzieci. W szkolnych obiadach przynajmniej raz w tygodniu musi pojawić się pełnowartościowe danie na bazie roślin strączkowych, bez produktów odzwierzęcych. Wymagane są również określone zasady dotyczące ryb, mięsa i zup, a w sklepikach szkolnych zmieniła się lista dopuszczonych produktów. Temat przypomniał 2 listopada sanepid w Głogowie, a 3 listopada Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej opublikowało nowe wyjaśnienie, jak stosować normy żywienia przy układaniu jadłospisów.
Nowe zasady żywienia w szkołach od 1 września 2026 r. – najważniejsze zmiany
Podstawą jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 197). Obejmuje posiłki przygotowywane w ramach żywienia zbiorowego w placówkach oświatowych oraz żywność sprzedawaną dzieciom i młodzieży na terenie tych jednostek. Nie jest to nowy obowiązek wprowadzony dopiero w listopadzie: przepisy obowiązują od początku roku szkolnego 2026/2027.
| Nowa zasada | Co oznacza w praktyce? |
|---|---|
| Co najmniej 1 potrawa ze strączków bez produktów odzwierzęcych w tygodniu | Może to być zupa albo drugie danie na bazie nasion roślin strączkowych, bez produktów odzwierzęcych. Nie ma obowiązku, by cały dwudaniowy obiad był roślinny. Sprawdź wyjaśnienia NCEŻ z 9 listopada 2026 r. |
| Co najmniej 1 obiad z rybą | W tygodniowym menu uwzględnia się danie rybne. |
| 2 obiady z mięsem ze świeżego surowca | Dania mięsne powinny być przygotowane ze świeżego mięsa, a nie z wysoko przetworzonych wyrobów. |
| Co najmniej 2 zupy na wywarze warzywnym | Przynajmniej dwa razy w tygodniu bazą zupy powinien być wywar warzywny. |
| Więcej warzyw, owoców i pełnych ziaren | Jadłospisy mają mocniej opierać się na produktach roślinnych i pełnoziarnistych zbożach. |
| Mniej dodanego cukru, woda jako podstawowy napój | Ogranicza się dosładzanie napojów przygotowywanych na miejscu i promuje picie wody. |
| Alternatywa dla dzieci niejedzących produktów odzwierzęcych | W dni podawania mięsa lub ryby trzeba zapewnić pełnowartościową opcję roślinną dla dzieci na diecie bez produktów odzwierzęcych. |
Podane częstotliwości odnoszą się do zasad planowania żywienia w placówkach oferujących odpowiednie posiłki. Przepisy nie oznaczają, że każde dziecko ma codziennie jeść te same produkty ani że obiady mają być w całości wegańskie. Ministerstwo Zdrowia opisuje zmiany jako krok w stronę różnorodniejszej diety, inspirowanej m.in. zasadami diety planetarnej.
Co zmieniło się w sklepikach szkolnych?
Zmiany nie ograniczają się do stołówek. Rozporządzenie określa zamknięty katalog grup produktów, które można sprzedawać uczniom w sklepikach, bufetach i automatach na terenie placówek. Zrezygnowano z wcześniejszej, szerokiej kategorii „inne”. W katalogu uwzględniono m.in. odpowiednio dobrane produkty bezglutenowe i bezlaktozowe oraz wzbogacane napoje roślinne, pod warunkiem spełnienia kryteriów dotyczących składników odżywczych, cukru, tłuszczu i soli.
Ważne dla rodziców: te przepisy nie regulują kanapek, owoców czy przekąsek przygotowanych w domu i przyniesionych przez dziecko. Dotyczą przede wszystkim tego, co placówka wydaje lub sprzedaje na swoim terenie.
Jak może wyglądać szkolny jadłospis? Przykład na pięć dni
Poniżej pokazujemy przykładowe zestawienie kierunków zmian, a nie gotowy jadłospis zatwierdzony przez sanepid. Rzeczywiste posiłki muszą być dopasowane do wieku uczniów, liczby dań, porcji i norm żywienia; potrzebna jest również ocena ich wartości energetycznej i odżywczej.
| Dzień | Przykładowe danie główne | Co ilustruje? |
|---|---|---|
| Poniedziałek | Gulasz z ciecierzycy z warzywami i kaszą | Posiłek roślinny na bazie strączków |
| Wtorek | Pieczona ryba, ziemniaki, surówka | Obiad rybny |
| Środa | Pulpety drobiowe przygotowane ze świeżego mięsa, ryż, warzywa | Obiad mięsny |
| Czwartek | Jajko z ziemniakami i buraczkami | Różnorodność źródeł białka |
| Piątek | Pieczony indyk z kaszą i surówką | Drugi obiad mięsny |
Przy takim układzie trzeba dodatkowo zaplanować m.in. wymagane zupy na bazie wywaru warzywnego, pełnowartościowe alternatywy dla dzieci na diecie roślinnej oraz właściwą wartość odżywczą całego cyklu jadłospisów. Żaden pojedynczy przykład dania nie przesądza jeszcze, że cały jadłospis spełnia wymagania.
Co nowy materiał NCEŻ z 3 listopada mówi o kaloriach szkolnych obiadów?
Nowy tekst Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej przypomina, że przy planowaniu posiłków dla grupy uczniów nie wystarczy przyjąć jednej, identycznej kaloryczności dla dzieci w różnym wieku. Potrzeby zależą m.in. od wieku, płci i poziomu aktywności. W żywieniu zbiorowym stosuje się normę średnioważoną, uwzględniającą strukturę grupy.
Według NCEŻ obiad dwudaniowy powinien dostarczać 30% całodziennego zapotrzebowania energetycznego, a obiad jednodaniowy typu drugie danie – 20%, oceniane w ujęciu dekadowym, a nie na podstawie jednego przypadkowego talerza. W placówkach wydających śniadanie, obiad i podwieczorek łącznie posiłki te powinny pokrywać 70–75% dziennego zapotrzebowania energetycznego, również w ujęciu dekadowym.
Oznacza to, że bardziej roślinne menu nie powinno oznaczać mniejszych, niedostatecznie odżywczych obiadów. Liczą się także energia i białko odpowiednio dobrane do grupy dzieci.
Co to oznacza dla szkół i przedszkoli we Wrocławiu?
Nowe zasady obowiązują w całej Polsce, również w placówkach wrocławskich. Nie należy jednak mylić ich z wcześniej prowadzonym lokalnym pilotażem: w serwisie NaDiecie opisaliśmy już wrocławską inicjatywę wprowadzania posiłków roślinnych w szkołach i przedszkolach. Tamten program był działaniem lokalnym; rozporządzenie z 2026 r. ustanawia wymagania ogólnopolskie.
Wrocławskie placówki mogą również przystąpić do programu edukacyjnego „Trzymaj Formę!” – zgłoszenia szkół trwają do 27 listopada 2026 r.. Z kolei rodzicom, których dzieci nie chcą próbować nowych potraw, przyda się opracowanie o neofobii żywieniowej i wprowadzaniu warzyw bez przymuszania. Nawet zbilansowany jadłospis wymaga cierpliwego oswajania nowych smaków.
Co może sprawdzić rodzic?
- Czy przynajmniej raz w tygodniu w ramach obiadu podawana jest potrawa ze strączków bez produktów odzwierzęcych – zupa lub drugie danie?
- Czy dostępne są informacje o składzie posiłków, a przy szczególnych potrzebach żywieniowych – zasady zapewniania alternatyw?
- Czy napojem podstawowym jest woda, a w menu regularnie pojawiają się warzywa i produkty pełnoziarniste?
- Czy placówka lub firma cateringowa wyjaśnia, jak dostosowuje wielkość porcji i wartość odżywczą do wieku uczniów?
Nie trzeba oceniać całego jadłospisu po jednym dniu. Warto sprawdzić jego układ w dłuższym okresie i w razie wątpliwości zapytać osobę odpowiadającą za żywienie w placówce.
Źródła
- PSSE w Głogowie – „Nowe zasady żywienia w placówkach oświatowych”, 2.11.2026.
- Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej – „Zastosowanie norm żywienia w żywieniu zbiorowym dzieci i młodzieży”, 3.11.2026.
- Ministerstwo Zdrowia – szczegółowe omówienie nowych standardów, 1.09.2026.
- Główny Inspektorat Sanitarny – zmiany w stołówkach i sklepikach szkolnych, 17.08.2026.





